Dit ben ik

Ik bouw websites en webapplicaties.

Neem contact op

Eigen schuld dikke bult

gepost op 10-09-2018

Hoe ‘eigen schuld dikke bult’ onze kijk op schuld vormt

Enige tijd geleden kreeg ik, na ik een grapje tegen het verkeerde meisje gemaakt te hebben, klappen van een paar van haar vrienden. Omdat ik mijn tand verloor, een nacht in het ziekenhuis spendeerde en mijn weekend verkloot was, wilde ik toch graag op zoek naar de dader die mij zo daadkrachtig in het gezicht had gestompt.

Op Facebook plaatste ik een foto van mijn blauwgeslagen gelaat, glimlachend met een kapotte voortand, vergezeld door een verhaaltje over het voorval:

Eikeltjes gezocht!Anderhalve week geleden, vrijdagnacht rond 3 uur, stonden m’n maat Iwi en ik aan de Rozengracht na…

Geplaatst door Lourens Thalen op Maandag 27 augustus 2018

Ik ging viral. Na twee dagen was het bericht zo’n 4000 keer gedeeld, stond ik met mijn kop op de sites van De Telegraaf, het AD, Parool en Geenstijl. Er stroomden op mijn Facebook een boel reacties binnen, veel waren lief (“sterkte/beterschap”), veel waren boos (“godverdomme die klootzakken!”). Sommigen wezen mij erop dat ik er niet handig aan had gedaan om een grapje te maken tegen een meisje dat ik niet kende (heel terecht), anderen wezen mij er op dat ik zelf schuld had aan de mishandeling. Hier schiet mijn moreel kompas van in de stress, dus hier ga ik graag even op in.

Bijdrage aan de situatie is niet hetzelfde als schuld aan een misdrijf

Er moet een heel duidelijk verschil worden gemaakt in ‘een bijdrage hebben aan waarschijnlijkheid dat iets gebeurt’ en ‘schuld hebben aan een opzettelijk misdrijf’. Ik verduidelijk dit aan de hand van een fietsendiefstal.

Als ik mijn fiets op dubbel slot in een gesloten garage zet, dan heb ik zoveel mogelijk gedaan om de waarschijnlijkheid te verkleinen dat die wordt gejat. Als die dan toch wordt gejat, dan ligt de schuld bij de fietsendief.

Als ik mijn fiets op de Nieuwmarkt zonder slot parkeer, dan is de kans groter dat die wordt gepikt. Wordt de fiets daadwerkelijk gestolen, dan ligt weer de schuld bij de fietsendief, echter heb ik de waarschijnlijkheid dat dit gebeurde wel vergroot. Het nemen van een risico waar de waarschijnlijkheid tot jatten zo groot was, is misschien dom, maar ik ben niet opeens schuldig aan de fietsendiefstal.

Met een gouden ketting door een donker steegje lopen maakt je niet schuldig aan een mes tussen je ribben, met een te kort rokje door een slechte buurt maakt je niet schuldig aan je eigen verkrachting. De daders zijn de schuldigen, echter zijn er dingen die wij kunnen doen om de waarschijnlijkheid dat iets naar gebeurt te verkleinen. Je fiets op slot zetten, gouden ketting onder je shirt proppen en een lange jas over je benen.

Eigen schuld dikke bult

Ik jankte vroeger nogal veel, meestal om niks, maar vaak door mijn eigen toedoen. Rondrennen door huis, vallen, stoten, brullen. In zo’n geval riep mijn moeder: “eigen schuld, dikke bult”. Mijn eigen gedrag (rennen) had direct invloed op het resultaat (janken). Dit onschuldige zinnetje dat wij onze kinderen vertellen om hen in te laten zien dat daden consequenties hebben, gebruikt een andere definitie van schuld dan wij (of het strafrecht) gebruiken.

Als wij als kinderen “eigen schuld dikke bult” te horen krijgen, doen wij in dit geval niemand pijn behalve onszelf, we doen niks kwaads. We doen niks waar we schuldig aan zijn, we hebben alleen zelf iets gedaan waardoor een ongeluk zo waarschijnlijk werd dat het beter was om te stoppen met rennen.

Het slachtoffer wordt dader

Omdat wij opgevoed zijn met het idee dat onze acties direct invloed hebben op het gevolg én dat wij daar ook schuld aan hebben, vormt dat onze kijk op schuld. In Nederland hebben we een heel dik wetboek van strafrecht waarin beschreven staat wat niet mag.

Ik maakte met het maken van een grapje de kans op een klap op mijn gezicht groter. De schuld ligt echter altijd bij de persoon die slaat. Het wetboek is daar kraakhelder in: er staat niks over het niet mogen maken van grapjes.

Sterker nog, in Artikel 7 van de Grondwet staat dat iedereen altijd vrij moet zijn om zijn of haar gedachten te uiten. Beledigen mag ook, mits het geen ambtenaar of majesteit betreft. Er staat wel wat in waarin we hebben afgesproken dat we elkaar niet slaan.

Ik accepteer geen schuld aan een klap op mijn gezicht. Ik bedroef het dat ik in een situatie terecht kwam waar de waarschijnlijkheid op een klap ineens zo groot was. Ik ben zelf ten dele verantwoordelijk voor de situaties waar ik in kom, zo ook hier. Maar schuld, die accepteer ik niet. Schuld ontstond toen iemand opzettelijk begon te slaan, niet toen er een grapje werd gemaakt.

Aan de heren die mij sloegen

Ik hoop dat het jullie goed gaat. Dat je je zo laat gaan als iemand een grapje maakt, dat is echt niet oké. Ik ben niet uit op wraak, onredelijk veel geld innen of jullie leven verzieken. Een publieke schandpaal helpt niemand en in tegenstelling tot de rest van Nederland heb ik wel vertrouwen in ons rechtssysteem. Ik hoop dat het jullie beter gaat dan jullie die nacht hebben laten zien. De volgende keer als iemand een grapje maakt, maak dan een grapje terug – hebben we dubbel zoveel te lachen.

En wat heb ik er nu van geleerd?

Best wel wat!

  • Sommige mensen zijn openlijk racistisch, want waar ik niks over huidskleur meldde (de heren waren Nederlands) kreeg ik reacties als “het zullen wel weer allochtonen zijn”.
  • Het is ongeveer 50/50 tussen mensen die zich richten naar mij (“kut voor je”) en zij die zich richten naar de daders (“beter worden ze snel gepakt”).
  • Sommigen zijn immens hypocriet. Als je tegen mij zegt “je moet niets tegen iemand zeggen die je niet kent”, maar je kent mij zelf niet, dan doe je exact dat wat je mij afraadt. Ik ben soms ook hypocriet, maar binnen één reactie het zo duidelijk maken is een kunst. Als je vindt dat ik me niet had moeten bemoeien met iemand die ik niet kende, plaats dan ook even niks op mijn Facebook alsjeblieft.
  • Anderen gaan er per definitie van uit dat je liegt. Ik heb medelijden met deze mensen, op deze manier moet de wereld toch echt een partij pittig zijn. Ja, ik heb de camerabeelden wel, ja ik heb het verhaal zo eerlijk mogelijk verteld, nee ik heb geen dingen weggelaten.
  • Dames van middelbare leeftijd zijn zo lief dat ze mij allemaal vriendschapsverzoeken sturen. I love you too ladies.
  • Ik heb erg gelachen om sommige reacties. “Je bent er niet lelijker door geworden” en de grapjes over dat ik nog lekker kan knipogen vond ik heel grappig.  “Met een naam als Iwi vind ik ’t niet zo gek als je af en toe een tik krijgt” heb ik ook lekker om gegniffeld. “Als iemand mijn jumpsuit zou verwarren met een broekpak zou ik ook door het lint gaan” was voor mij de leukste.

Maar de les die ik volgens velen had moeten leren, dat ik voortaan mijn bek moet houden, die neem ik niet aan. Grapjes maken tegen mensen in het openbaar, vallend onder het recht van vrijheid van meningsuiting, dat zie ik als een recht dat het verdedigen waard is. Ik zou graag een grapje maken om mijn punt nu te bewijzen, maar ik weet even niks… dus tot de volgende keer.

liefde, Lourens

P.S. Zo’n klap op je kop is ook meteen een deuk in je mensbeeld. Alle reacties (de paar negatieve daargelaten) waren overdonderend en stel ik bijzonder op prijs.
P.P.S. Aan de reaguurders: ik woon op de Wallen, langer dan een decennium in de Randstad en hoewel ik houd van Groningen (born&raised) ben ik nauwelijks een provinciaal te noemen. Verder vond ik jullie discussies erg vermakelijk.

Thuisbasis

Lourens Thalen
Oudezijds voorburgwal 223-3
1012EX Amsterdam

00316 133 00 294
lourens@thalen.nl
thalen.nl

kvk 62149679
btw NL125512478B02

Op zoek naar Riemer Thalen?